یکی از انواع گیرنده‌های مکانیکی که در گونه‌های سلولی متفاوتی از مهره‌داران و بی‌مهرگان وجود دارد، نانوکانال‌های یونی تحریک شونده با نیروی مکانیکی (MSCs) است که با دریافت و انتقال سیگنال‌های مکانیکی به محیط درون سلولی، علاوه بر حسگری فشار، لمس، ارتعاش و شنوایی، در بسیاری از فرایندهای تنظیمی درون سلولی و پاسخ‌های بیولوژیکی نقش اساسی ایفا می‌کنند. هرگونه نقص در فرآیند ترارسانی مکانیکی، موجبات عدم کارکرد صحیح فعالیت‌های ارگانیکی بدن و بروز بیماری‌های متعدد را فراهم می‌آورد. علی‌رغم مطالعات بسیار گسترده تجربی و محاسباتی در مورد ساختار و نحوه‌ی عملکرد این کانال‌ها، همچنان سؤالات جدی از قبیل: نقش اختصاصی هر یک از اجزاء در فعالیت کانال، مکانیزم‌های تحریک و مدل‌های باز و بست کانال، خواص مکانیکی اجزاء و رژیم نیروی تحمل شده توسط آن‌ها در طول فرایند باز و بست، تغییرات احتمالی رفتار در محیط‌های مختلف، متفاوت یا یکسان بودن خواص مکانیکی اجزاء مشابه کانال در همولوگ‌های آن و … بدون پاسخ مانده‌اند. در این مقاله، میزان موفقیت رهیافت‌های مختلف در مطالعه این ساختارها مورد بررسی قرار گرفته است. روشن‌تر شدن مکانیزم تحریک و نحوه فعالیت کانال‌ها منجر به گسترش دانش در حوزه‌ی کنترل رشد، آسیب و مرگ سلول‌های هدف، بهبود کارایی بهتر نانوحساسه‌ها در حسگری‌های دقیق دارو، به‌کارگیری کانال‌ها به عنوان نانودریچه‌ی قابل کنترل در روش‌های ایمن دارورسانی و در نتیجه موفقیت بیش از پیش مکانوتراپی و پاتوبیولوژی خواهد شد.

امروزه با رشد سریع فناوری، حذف اثرات منفی و مخرب میکروارگانیسم‌ها از زندگی بشر امری ساده‌تر و قابل دسترس‌تر شده است. در سالیان اخیر محققان موفق به‌شناسایی ترکیباتی فلزی با خاصیت آنتی‌باکتریال و آنتی‌میکروبیال شده‌اند که می‌توانند از رشد باکتری‌ها، قارچ‌ها و دیگر عوامل بیماری‌زا جلوگیری کنند. فناوری نانو نیز در این زمینه پیشتاز بوده است. تا ابتدای آذر ۱۳۹۵ بیش از ۶۳۰۰ محصول نانویی موجود در بازار‌های جهانی به‌وسیله‌ی بانک محصولات فناوری نانو (NPD) رصد شده‌ که از میان آن‌ها ۸۷۰ محصول دارای خاصیت آنتی‌اکتریال و آنتی‌میکروبیال است که در ۲۸ کشور مختلف تولید و به بازارهای جهانی عرضه می‌شود. شرکت‌های تایوانی، آمریکایی، کره‌ای، ژاپنی و ایرانی پیشتاز در استفاده از فناوری نانو در جهت ایجاد خاصیت آنتی‌باکتریال در محصولات خود بوده‌اند. در میان تمامی نانومواد به کار گرفته شده، نانوذرات نقره، دی‌اکسیدتیتانیم، دی‌اکسیدسیلیسیم و طلا بیشترین استفاده را جهت ایجاد و یا بهبود خاصیت آنتی‌باکتریال داشته‌اند.

در این مقاله، نگاهی اجمالی به صنایع مصرف کننده نانونقره در ایران و جهان خواهد شد. صنایع نساجی، صنایع آرایشی و شوینده ها، آفت کش ها، پزشکی و سلامت، صنعت ساختمان، تجهیزات و محصولات صنعتی، صنایع فیلتراسیون و مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی، ازجمله مصرف کنندگان نانونقره در ایران هستند.

علاقه به تجاری‌سازی فناوری‌های نو به دلیل پیشرفت‌های اخیر در طراحی مواد پیشرفته افزایش یافته است. توجه به ریسک‌های بالقوه زیست‌محیطی، سلامت و ایمنی (EHS) ناشی از نانومواد در رأس این انقلاب سریع فناوری قرار گرفته است. ارزیابی ریسک، به عنوان یک روش اولیه جهت ارزیابی ریسک‌های EHS و تصمیم‌گیری درباره آن‌ها ارائه شده است. مجریان ارزیابی ریسک در پی یافتن آسیب‌ها، احتمال وقوع و عواقب ناشی از آن‌ها هستند. در این مقاله تلاش‌های اخیر درباره ارزیابی ریسک فناوری نانو و نانومواد و همچنین چالش‌های سیاست‌گذاران و نظارت‌کنندگان برای کسب اطلاعات دقیق در این زمینه مورد بحث قرار گرفته است. ارزیابی ریسک مشتمل بر روش‌های تحلیلی است که دستورالعمل‌های پذیرفته شده‌ای را در زمینه نحوه ایجاد توازن میان ریسک‌ها با هزینه‌ها و مزایای فناوری‌ها، ارتباط بخشی میان آن‌ها و تغییر در طراحی نانومواد به سوی یک فناوری نانو پایدار ارائه می‌کند.

مدل مدیریت شبکه‌ای یکی از نظام های مدیریتی کارامد در چنددهه اخیر است که به منظور بهینه‌سازی ظرفیت‌ها و هم افزایی از آن بهره گرفته می شود. در نگاه نخست، تشکیل شبکه آزمایشگاهی فناوری نانو نیز با بهره‌گیری از این مدل رایج، توانسته به این مهم دست یابد. اما از سوی دیگر با این ادعا مواجه هستیم که ستاد ویژه توسعه فناوری نانو، برای توسعه فناوری از مدل های بومی خود استفاده کرده است. برای راستی‌آزمایی این ادعا می توان با کنکاش در تفکرات سیاست‌گذاران و مدیران این حوزه، بنیان‌های فکری و فرهنگی سیاست‌گذاران را مورد مداقه قرار داد و دریافت که این مدل چه تفاوت‌ها و تمایزاتی با مدل‌های رایج در کتاب‌های آموزشی و درسی منتج از آموزه های دیگران دارد. به این منظور مصاحبه‌ای با دکتر رضا اسدی‌فرد، از موسسان اصلی شبکه آزمایشگاهی نانو ترتیب داده شده که در این شماره، قسمت دوم مصاحبه را خواهیم خواند.

در صنعت ساخت و ساز طیف وسیعی از مواد مورد استفاده قرار می‌گیرند که بسته به کاربردشان بایستی دارای خواص ویژه‌ای باشند. از این رو صنعت ساخت و ساز از مصرف کنندگان مهم مواد نانو ساختار به شمار می‌رود تا به کمک این فناوری نوین خواص مورد نظر را ایجاد کند. تا ابتدای آبان ۱۳۹۵، تعداد ۶۷۲ محصول نانویی صنعت ساخت و ساز موجود در بازارهای جهانی به‌وسیله‌ی بانک محصولات فناوری نانو (NPD) رصد شده که از میان آن‌ها محصولات ۱۵۲ شرکت از ۲۸ کشور بررسی و به ثبت رسیده‌است. بیش از ۴۶ نوع محصول متمایز نانویی در این صنعت‌شناسایی شده که فولاد، میلگرد، سیمان، بتن، انواع رنگ‌ها و پوشش‌های عایق، آبگریز، خودتمیزشونده و آنتی‌باکتریال و افزودنی آسفالت مهمترین آن‌ها است. کشورهای برتر به لحاظ تعداد برند نانویی عرضه شده در بازار کشورهای تایوان، آمریکا، آلمان، چین و اسپانیا هستند. در میان تمامی نانومواد به‌کار گرفته شده، دی اکسید تیتانیم، دی اکسید سیلیسیم، نقره و گرافن بیشترین استفاده را جهت ایجاد و یا بهبود خواص نانویی مانند آنتی باکتریال، آبگریزی، خودتمیزشوندگی، مقاومت به خوردگی، عایق حرارتی و صوتی، مقاومت به شعله و استحکام مکانیکی دارند.

علم نانو از جمله رشته‌هایی است که دارای رشد سریع بوده و اثرات زیادی را در پژوهش‌های علمی جهانی دارد. به منظور حمایت و پشتیبانی از توسعه مداوم علم و فناوری نانو، در اولویت قرار دادن آموزش علم نانو به منظور سرعت بخشیدن به پژوهش‌های بهینه بسیار حائز اهمیت است. این مطالعه به رویکردهای کنونی آموزش‌های نانو پرداخته و یک قالب طراحی آموزشی برای ارتقا و بهبود نسل بعدی دانشمندان نانو پیشنهاد می‌کند. برجسته‌ترین اینها قابلیت ارتباط و کار بین‌رشته‌های قدیمی است. درحالی که ایالات متحده نقش پیشتازی را در آغاز این پیشرفت‌ها داشته است، دورنمای کلی علم نانو نیازمند توجه جهانی به منظور این نیاز آموزشی است. پیشرفت‌های اخیر در کشورهایی که علم نانو در آن‌ها پدید آمده نیز بحث شده است.